


 

|
|

UZALEŻNIENIE OD
MASS MEDIÓW ELEKTRONICZNYCH
Mój syn Bartosz, ucze drugiej klasy
gimnazjum napisał wypracowanie “ My z końca XX wieku ”.
“ My z końca XX wieku żyjemy w świecie
zdominowanym przez naukę i nowoczesn technologię. Większość z nas zapomniała, co
to książka, mając do wyboru telewizję, komputer czy wieżę stereofoniczn jako
towarzyszy spędzania wolnego czasu.
Rzadko odwiedzamy pocztę, chcąc wysłać
list do drugiej osoby, przecież w powszechnym użytku są telefony, faksy lub
poczta elektroniczna. Bardzo przydatne s w naszym życiu są czajniki
bezprzewodowe, mikrofalówki oraz tostery...
Podążając za rozwojem technologii nie
mamy czasu dla bliskich i zamykamy się w sobie. Krótko mówiąc jesteśmy odporni
na miłość, lecz coraz bardziej samotni...
Myślę, że wiek XXI przyniesie wiele
osiągnięć w różnych dziedzinach, a najważniejsz z nich będzie otwarcie się na
drugiego człowieka. Pora ju zacząć dostrzegać się wzajemnie i nie dopuścić do
alienacji ...., gdyż możemy stać się zrobotyzowanym społeczeństwem żyjącym w
świecie wirtualnym. ”
Te przemyślenia mojego dziecka
spowodowały, że postanowiłam zbadać jaki wpływ maj media elektroniczne na
młodzież.
Uzależnienie od mediów należy rozumieć
jako uzależnienie od przedmiotów i czynności z nimi
związanych oraz treści przez te media
przekazywanych.
UZALEŻNIENIE OD
TELEWIZJI
Należy zwrócić uwagę na powszechne
uzależnienie od telewizji. Jest to bardzo ważny środek przekazu informacji, może
uczyć, bawić, pomagać i radzić. Nie wymaga od odbiorcy nakładu pracy, często też
myślenia i dlatego łatwo się od niego uzależnić. Zasiadamy w wygodnym i
poddajemy się atakującym nas obrazom, często nie myśląc i nie analizując
oglądanych treści. Te treści mogą być bardzo różne i można nimi manipulować.
Inaczej jest z lekturą. Czytelnik sam określa tempo, może wrócić do
przeczytanych ju fragmentów i je przemyśleć. Czytając kształtuje się i ćwiczy
wyobraźnię. Telewizja epatuje nas obrazami i odziera nas z wyobraźni ( młodzież
często używa określenia “ upupia”).
Często telewizor staje się niańką domową
a pilot, czyli CDD staje się “centrum dowodzenia domowego”. Nie ma czasu na
rozmowę z członkami rodziny, bo właśnie “leci” program w telewizji. Gości te
często przyjmuje się przy włączonym telewizorze. Wiele osób nie potrafi zasnąć
bez telewizora.
Innym rodzajem uzależnienia od mass
mediów jest “ uzależnienie” od przekazywanych treści: od promowanego tam stylu
życia, kultury, postaw.
Według bada przeprowadzonych w Stanach
Zjednoczonych amerykańskie dziecko ogląda około 300 aktów przemocy i agresji
dziennie.
Telewizja ma duży wpływ na kształtowanie
postaw dzieci i młodzieży, tym bardziej że często nikt z nimi nie rozmawia na
temat oglądanych programów, nie uczy dokonywania wyboru programów. Telewizja bez
przerwy emituje reklamy. Badania wpływu reklam na dzieci wykazały, że np.
obejrzenie reklamy zabawek powoduje, że dziecko wybiera na towarzyszy zabawy te
dzieci, które taką zabawkę posiadają. Wiele dzieci odczuwa rozczarowanie z
otrzymanych prezentów, czy zakupów, bo nie były one reklamowane, nie mają
odpowiedniej marki.
UZALEŻNIENIE OD GIER
KOMPUTEROWYCH
| |
Gry komputerowe s najbardziej
rozpowszechnionym oprogramowaniem. W wielu domach komputer jest po to,
aby dzieci miały zajęcie (grały) i nie przeszkadzały rodzicom. Istnieją
gry, które umożliwiaj dzieciom obycie się z komputerem, zdobywanie
sprawności, refleksu, spostrzegawczości, mające walory poznawcze,
edukacyjne a także dające rozrywkę.
Częściej jednak w grach dominuje
przemoc i agresja, dosłownie “ociekają krwią”.
“ W telewizji dziecko jest
obserwatorem przemocy a podczas gry sprawc przemocy. Naciskając klawisz
bije przeciwnika, strzela z pistoletu, obcina mieczem głowę a więc
przyzwyczaja się do zabijania i zadawania bólu” – do takich wniosków
doszła profesor Laura Grossman z Uniwersytetu San Antonio po dwóch
latach badań nad wpływem agresywnych gier komputerowych na zachowanie
dzieci i młodzieży. Jej zdaniem takie gry mają najbardziej destrukcyjny
wpływ na psychikę młodego człowieka. Z danych opublikowanych przez
amerykańskie ministerstwo zdrowia wynika, iż co czwarte amerykańskie
dziecko i nastolatek maj niebezpiecznie agresywne zachowania. |
Media w Polsce coraz częściej informują
nas o takich zachowaniach młodych ludzi, nauczyciele też dostrzegają wzrost
przejawów agresji wśród uczniów. Staje się to coraz powszechniejsze zjawisko.
Ogromnym zagrożeniem dla dzieci jest
wirtualna rzeczywistość (VR – virtual reality ) już dzisiaj określana
mianem narkotyku XXI w. VR ( w Polsce jeszcze jest to zjawisko marginalne)
jest technologi umożliwiającą wejście i działanie w świecie wygenerowanym przez
komputer, z wielką ilością efektów specjalnych, gdzie człowiek czuje się jak w
świecie rzeczywistym. Jest tam najważniejsz osobą, która może zrobić wszystko na
co przyjdzie jej ochota.
To wszystko powoduje, że często osoby
uzależnione od komputera nie mogą się bez niego obejść, mają problemy ze
skupieniem się, tracą kontakt z rzeczywistością. Często mają coraz większe
problemy z komunikacją międzyludzką i nie potrafią znaleźć się w realnym
świecie. Z biegiem czasu ten stan się pogłębia. Zakaz korzystania z komputera
przyjmowany jest agresją i atakami histerii.
UZALEŻNIENIE OD
INTERNETU
| |
Wiele osób bardzo szybko
uzależnia się od internetu, dosłownie wpadają w sieć i nie potrafią z
niej wyjść. Internet to medium, które komunikację międzyludzką
przeniosło w inny wymiar. Internet jest tak popularny poniewa zawiera
ogromne zasoby informacji, do których jest łatwy i niedrogi dostęp.
Zapewnia względną anonimowość. Oprócz stron www i poczty elektronicznej
największ popularność zdobywają miejsca spotkań w cyberprzestrzeni tzw.
chat- room’y, czyli kawiarenki internetowe. Oprócz ogromnych korzyści z
rozwoju sieci, nie należy zapominać o negatywnych skutkach jej
stosowania. Ogromna ilość informacji rozpowszechnianych w sieci nie
koreluje z ich jakością. Nigdy też nie można mieć pewności, że są one
prawdziwe. Długotrwałe
korzystanie z internetu może przerodzić się w stan, który określa się
jako uzależnienie ang, Net addiction. |
Duża część internautów spędza zbyt wiele
czasu w sieci, przeglądając serwisy www czy prowadząc pogaduszki w chat-
room’ach ( niejednokrotnie rozmawiają z maszyną nie zdając sobie z tego sprawy).
Podczas tych rozmów mogą być tym kim chcą, fantazjować na swój temat. Badania
wykazują, że u około 6% z tych osób spełnione są kryteria kompulsywnego
korzystania z sieci, a 30% potwierdza traktowanie internetu jako miejsca
ucieczki od trudności życia codziennego.
Uzależnienie od sieci nie jest stanem
jednorodnym, przejawia się różnymi zespołami zachowań:
- uzależnienie cyberseksualne -
oglądanie, kupowanie czy kopiowanie na swój dysk pornografii sieciowej
- elektroniczny hazard – przeznaczanie
czasu i środków w gry sieciowe, aukcje, zakłady,
- przeładowanie informacjami –
nadmierne gromadzenie i przeglądanie danych z internetu,
- uzależnienie od komputera –
obsesyjne granie w sieci.
Osoby uzależnione od sieci nie lubią, gdy
zwraca im się uwagę na to, że tak długo siedzą przy komputerze. Osoby te mają
zaburzone funkcjonowanie rodzinne i zawodowe. Nie zaspokajają potrzeb
emocjonalnych członków swojej rodziny, często zaniedbują obowiązki w szkole czy
pracy. Obserwuje się u tych osób takie objawy psychosomatyczne: przygnębienie,
niepokój, drażliwość, agresję, zaburzenia snu i zaburzenia seksualne.
Z badań wynika, że predyspozycje do
uzależnienia mają osoby mające zaburzenia afektywne i lękowe, niską samoocenę i
nieprawidłowe ukierunkowanie popędów.
Wraz z coraz większym rozwojem
technologii informacyjnej te zagrożenia będą coraz większe, jeżeli nie zadba się
o odpowiednie kształcenie korzystających, a w szczególności dzieci i młodzieży.
JAK SOBIE RADZIĆ Z
TYMI PROBLEMAMI?
“Przede wszystkim wyeliminować agresywne
gry komputerowe” - stwierdza profesor Grossman i naukowcy ze Stanford. Z ich
badań wynika, że dzieci, które przez 10 dni nie oglądają telewizji i nie mają
dostępu do gier komputerowych łagodnieją . O 50% zmniejszają się ich agresywne
reakcje, o 25% akty fizycznej agresji. To czy dziecko jest agresywne czy nie
zależy od rodziców. Jeśli poświęcają mu czas, rozwijają jego
zainteresowania, dziecko nie będzie wykazywało niezdrowych, agresywnych reakcji.
Jeśli jest to rodzina telewizyjno – komputerowa to dzieci będ wykazywały rosnącą
agresję i coraz trudniejszy kontakt z realnym światem.
Co więc zrobić, by ustrzec
dziecko przed zamierzonym lub przypadkowym kontaktem z "ciemną stroną sieci"?
Najprostszym i najpewniejszym rozwiązaniem jest skorzystanie z któregoś z
dostępnych na rynku programów ograniczających dostęp do treści niepożądanych.
Wśród nich są ju produkty polskich firm, co jest o tyle ważne, że zagraniczne
rzadko rozpoznają polskie znaki. Większość cybercenzorów bazuje natomiast na
specjalnie stworzonych i stale aktualizowanych listach zakazanych adresów i
słów. Do tych list można zwykle samodzielnie dodawać te pozycje, które naszym
zdaniem mogą zaszkodzić dziecku. Jeśli więc w liście brak jest polskich adresów,
nabywca cybercenzora musi stworzyć ją samodzielnie.
Na szczęście większość filtrów (poza blokadą adresu i słowa klucza np. sex czy
seks) potrafi także analizować treść nieznanej strony. Wszystkie te
zabezpieczenia pozwalają więc znacznie ograniczyć możliwość dotarcia do tych z
niepożądan treścią.
- Na uwagę z pewności zasługuje
produkt jednego z polskich dostawców Internetu do szkół i placówek
oświatowych Filtr Treści Niepożądanych. Rozwiązanie to dostępne jest
niestety na razie jedynie dla szkół, poniewa montowane jest na serwerze
dostawcy Internetu, a nie w komputerze użytkownika. Dzięki temu zresztą FTN
staje się barierą nie do obejścia nawet przez najsprawniejszego młodego
internautę. Poza tym baza zabronionych adresów nie wymaga samodzielnego
uzupełniania przez użytkownika. Dba o to bowiem sam dostawca, który jednak
na żądanie rady pedagogicznej obsługiwanej szkoły w każdej chwili może
dołączyć do indeksu pominięte strony.
- Rozwiązaniem, które również może się
okazać skuteczne w szkolnych pracowniach, jest program Cyber Patrol.
Może on obsługiwać jednocześnie do dziesięciu użytkowników, ale równie
skutecznie chroni pojedynczego internautę przy domowym komputerze. Cyber
Patrol, podobnie zreszt jak wszyscy jego konkurenci, posiada zabezpieczenie
hasłem. Gdy do komputera zasiądzie więc osoba dorosła, może wyłączyć filtr i
już bez żadnych ograniczeń przeglądać zasoby Internetu. Jest także w stanie
sprawdzić na obszernym wydruku, do jakich stron wcześniej usiłowała dostać
się jego pociecha. Program bowiem zapamiętuje czas surfowania po sieci i
adresy oglądanych stron.
- Jednym z najlepszych chyba rozwiązań
dla użytkowników domowych komputerów jest program NetNanny. Poza
cenzurowaniem internetowych treści dodatkowo nie pozwala, by w czasie, gdy
spokojnie przeszukujemy zasoby sieci, ktoś pozna nasz numer telefonu,
nazwisko czy numer karty kredytowej. Dodatkową zaletą jest filtrowanie także
wtedy, gdy komputer odłączony jest od Internetu. Jeśli więc dziecko
przyniesie do domu płytę CD z nagraniem porno - NetNanny zablokuje odczyt z
dysku.
- Podobnie jak Cyber Patrol i NetNanny
działa jeszcze kilka programów dostępnych na rynku. Należy jednak pamiętać,
że wszystkie one s instalowane w komputerze. Można je więc także
odinstalować. Jeśli więc nasze dziecko jest wystarczająco zdolne i wprawione
w informatyce, zawsze może pokonać zabezpieczenia. Nie wpadajmy jednak w
panikę. Dla pewności wystarczy zasiąść przy klawiaturze komputera w
dziecinnym pokoju i na dysku C otworzyć katalog Historia. Są w nim zapisane
strony internetowe, które nasza pociecha oglądała przez ostatnie 20 dni.
WYBRANE PROGRAMY I SYSTEMY SKUTECZNIE
FILTRUJĄCE ZASOBY INTERNETU:
- Filtr Treści Niepożądanych
- Cyber Patrol
- NetNanny
- SurfWatch
- CYBERSitter
Poradnik dla rodziców
My rodzice możemy pomóc naszemu dziecku poprzez zmianę jego nawyków i elementy
terapii behawioralnej:
- ustalić plan dnia,
- ściśle określić czas
korzystania z komputera,
- “najpierw zrób co do
ciebie należy a potem komputer konsekwentnie przestrzegajmy tej zasady,
- kontrolujmy co robi
nasze dziecko przy komputerze i dbajmy o przerwy co pół godziny,
- zapraszajmy
koleżanki i kolegów,
- wyciągajmy nasze
pociechy na spacer, pograjmy w kosza itd.,
- spróbujmy
zainteresować dzieci inną formą spędzania czasu,
- rozmawiajmy ze
swoimi dziećmi.
- pilnujmy, jak dzieci
wykorzystują komputer podłączony do sieci;
- gdy nie możemy
towarzyszyć dzieciom podczas ich samodzielnych podróży po WWW, nie wahajmy
się stosować oprogramowania utrudniającego dostęp do treści niepożądanych;
- po zakończonej sesji
sprawdzajmy, jakie miejsca odwiedzała nasza pociecha (umożliwiają to
specjalne schowki rejestrujące w przeglądarkach internetowych odwiedzane
adresy);
- starajmy się ustawić
komputer w miejscu, gdzie najczęściej przebywa wielu domowników Ś ułatwi to
obserwację;
- do znudzenia
zwracajmy uwagę dzieciom, by nie zostawiały w Internecie swoich personaliów,
danych adresowych ani fotografii;
- nie pozwalajmy
dzieciom dokonywać samodzielnie zakupów przez sieć ani wypełniać
jakichkolwiek kwestionariuszy (lub uczestniczyć w przedsięwzięciach
wymagających identyfikacji);
- przypominajmy im,
aby tak jak na prawdziwej ulicy nie zawierały znajomości z nieznajomymi;
- przypominajmy
dzieciom, aby nie otwierały korespondencji z nieznanych miejsc Ś może być
zarażona wirusem komputerowym;
- nie zostawiajmy
dziecku numerów kart kredytowych;
Bardzo dużą rolę maj nauczyciele
informatyki w szkole (często dla dzieci są to “najważniejsi nauczyciele, bo mają
komputery), którzy powinni uświadamiać uczniom, że komputer ma służyć
człowiekowi i wcale nie jest taki “najmądrzejszy”. Nauczyciele powinni
uświadamiać rodzicom i dzieciom, że należy korzystać z mediów w sposób rozsądny
i przemyślany.
opracowała Elżbieta
Rostkowska

''Żyła, żyletka, kran... ide bo mam plan''
''Jedna żyletka jedna żyła
jedno życie jedna chwila''
 |
 |