|
|
Nikotynizm
Palenie tytoniu to nie tylko farmakologiczne uzależnienie od nikotyny, ale
przede wszystkim nawyk o charakterze behawioralnym, psychologicznym i
społecznym. Palenie tytoniu, niestety nadal, pozostaje olbrzymim problemem
społecznym w Polsce. Co 10 sekund na świecie umiera ktoś na chorobę wywołaną
paleniem tytoniu. Liczne badania światowe wykazały związek przyczynowo-skutkowy
pomiędzy paleniem tytoniu a rozwojem chorób. Wynik ten nie jest zaskakujący w
świetle wiedzy nt. składu dymu tytoniowego.
Ponadto należy pamiętać, że palenie zwiększa zachorowalność i umieralność
związaną z wrzodem trawiennym. Palenie, dodatkowo, zwiększa ryzyko poronień,
porodów przedwczesnych i zgonów niemowląt. Zaś w świetle ostatnich badań,
palenie bierne zwiększa zachorowalność na infekcje układu oddechowego, raka
płuc, zawał mięśnia sercowego.
Dzieci zmuszane do wdychania dymu tytoniowego częściej zapadają na choroby
infekcyjne układu oddechowego (zapalenia płuc, oskrzeli, górnych dróg
oddechowych). Poza tym palenie tytoniu przez rodziców w istotny sposób zwiększa
ryzyko wystąpienia astmy oskrzelowej u dziecka, a także przewlekłego zapalenia
ucha środkowego, które jest główną przyczyną głuchoty w wieku dziecięcym. Należy
przy tym pamiętać, iż negatywne skutki tego nałogu nie są ograniczone jedynie do
samych palaczy.
Uzależnienie od papierosów rodzi się niepostrzeżenie. Najpierw wypalasz
pierwszego w swoim życiu papierosa, potem drugiego, aż wreszcie spostrzeżesz, że
już wypalasz całą paczkę dziennie. W miarę upływu czasu pojawia się postępujące
przyzwyczajenie i biologiczne uzależnienie od tytoniu.
Około 10.000.000 Polaków pali regularnie 15- 20 sztuk papierosów dziennie.
Prawie 5.000.000 tych osób pali dłużej niż 20 lat. Każdego roku 100.000 zgonów w
Polsce ma bezpośredni związek z negatywnymi skutkami palenia tytoniu, przy czym
ponad połowa z nich (60%) dotyczy osób w wieku 35- 69 lat. W Polsce codziennie
zaczyna palić około 500 nieletnich chłopców i dziewcząt, a rocznie próbuje
palenia około 180.000 dzieci. Szacuje się, iż dzieci w Polsce wypalają rocznie
od 3 do 4 mld sztuk papierosów. Papierosy są jedynym legalnie sprzedawanym
środkiem rakotwórczym w Polsce i na świecie.
W dymie tytoniowym znajduje się ponad 4000 różnych substancji, wiele o działaniu
toksycznym, mutagennym (uszkadzającym DNA), taratogennym (uszkadzającym płód),
kancerogennym (powodującym rozwój nowotworów). Substancje te znajdują się w
dwóch frakcjach dymu: gazowej oraz cząsteczkowej zawieszonej w wodzie tworzącej
tzw. ciała smołowate. Niektóre z nich działają jedynie miejscowo w jamie ustnej,
drogach oddechowych podczas gdy inne po wchłonięciu do układu krążenia wywierają
działanie na większość tkanek i organów człowieka. Do najważniejszych składników
dymu tytoniowego należą:
- nikotyna - jest to alkaloid przyswajany jedynie w 10% przez organizm
człowieka, szybko metabolizowany i usuwany przez nerki, który wywołuje
biologiczne uzależnienie u osób mających z nim kontakt. Palenie papierosów
pozwala na wchłonięcie 0,05- 0,15 mg nikotyny podczas jednego zaciągnięcia, daje
to 1- 2 mg po wypaleniu jednego papierosa. Podana dożylnie dawka nikotyny
zawarta w jednym papierosie może zabić dorosłego człowieka. Ma ona krótki czas
połowicznego rozpadu- w mózgu wynosi on ok. 5 minut. Nikotyna działa na
wszystkie narządy naszego ciała.
- substancje smołowate - Substancje te podrażniają tkankę płuc i mogą prowadzić
do przewlekłych stanów zapalnych oraz nowotworów. Dym tytoniowy inicjuje oraz
pobudza rozwój nowotworów, zawiera około 60 substancji rakotwórczych lub
współrakotwórczych, które znajdują się zarówno w głównym strumieniu dymu jak i
bocznym nierzadko w większym stężeniu, na który narażone są osoby niepalące. Do
najważniejszych należą:
· węglowodory aromatyczne (np. benzopiren)
· nitrozaminy (np. N-nitrozonornikotyna)
· metale ciężkie
· pierwiastki promieniotwórcze (np. kadm, polon)
- tlenek węgla - Stanowi od 1- 5% wdychanego gazu i jest wynikiem niecałkowitego
spalania dymu tytoniowego. Gaz ten około 200 razy łatwiej wiąże się z
hemoglobiną tworząc karboksyhemoglobinę, która nie przenosi tlenu obniżając w
ten sposób stężenie hemoglobiny nawet o 15%. Tlenek węgla powoduje zmniejszenie
tolerancji wysiłku, wzrost agregacji płytek krwi co może być związane z rozwojem
miażdżycy, zmniejszenie wagi ciała dzieci matek palących.
- substancje drażniące - Są to substancje, które działają głównie w drogach
oddechowych i w skład ich wchodzą:
· związki upośledzające ruch rzęsek w drogach oddechowych- zaburzają one funkcję
samo oczyszczającą oskrzeli i płuc doprowadzając do częstych infekcji.
· związki pobudzające wydzielanie śluzu- duże ilości śluzu mogą być przyczyną
częściowego lub całkowitego zamknięcia oskrzeli
''Żyła, żyletka, kran... ide bo mam plan''
''Jedna żyletka jedna żyła
jedno życie jedna chwila''
 |
|
